Flashblack

Tayfun Serttaş, Türkiye’nin ilk kadın stüdyo fotoğrafçısı Maryam Şahinyan’ın 60 yıla sığdırdığı dev fotoğraf arşivini gün yüzüne çıkarıyor. Pilevneli Galeri ise Flashblack Sergisi ile bu kıymetli hazinenin bizlerle buluşmasına aracı oluyor.

Maryam Şahinyan 1911 yılında Sivas’taki Şahinyan Konağı’nda varlıklı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geliyor. Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılması ve Cumhuriyete geçiş döneminde, 1915 yılında tüm varlığını geride bırakarak Sivas’tan İstanbul’a göç eden Şahinyan ailesi Harbiye’de mütevazi bir apartman dairesine taşınıyor.  Gençlik yıllarında amatör fotoğrafçılıkla ilgilenen babası Mihran Şahinyan 1933 yılında Yugoslav iki kardeş tarafından işletilen Foto Galatasaray’a ortak oluyor. Maryam, orta öğretimine devam ettiği yıllarda maddi imkansızlıklar nedeniyle Sainte Plucherie Fransız Lisesi’ndeki eğitimini bırakmak durumunda kalıyor ve aslında Foto Galatasaray macerası da bu zaman itibariyle başlamış oluyor. 1936 yılında annesi Dikranuhi Hanım’ın ani ölümü ile beraber aile içerisinde eğitim için ayrılan imkanların erkek çocuklar için kullanılmasına, kız çocukların ise babalarına veya ev işlerine yardımcı olması kararı alınıyor. Maryam babasının işlerine yardımcı olduktan kısa bir süre sonra 1937 yılında stüdyoyu tek başına işletme kararı alıyor.

Maryam Şahinyan hem çok disiplinli hem de son derece kültürlü bir kişiydi. Türkçe, Ermenice, İtalyanca ve Fransızca dillerini biliyor ve işinde de kullanıyordu.  İşini icra ederken ise beyaz gömleğini giymeyi, gömleğinin kollarını koruyan siyah kolçaklarını takmayı asla ihmal etmemiştir. Fotoğraf sanatındaki teknik ilerlemenin onun teknik ve estetik prensiplerini etkilemediği de ayrıca bilinmektedir. Maryam Şahinyan 1 milyon kişiye ait 200 bini aşkın fotoğraf karesini ardında bırakarak 1996 yılında Şişli’deki Hanımefendi Sokak’taki evinde hayata gözlerini yummuştur.

 

 

Maryam Şahinyan 1985 yılında yaşlılık sebebiyle fotoğraf stüdyosunu devretmesiyle buradaki arşiv Aras Yayıncılığın sahibi Yetvart Tomasyan’ın deposuna taşınmıştır. Sanatçı/araştırmacı Tayfun Serttaş ve ekibinin 2 yıllık çalışmasının ardından da Salt Galata’nın da iş birliği ile korumaya alınmıştır. 2011’de dijital olarak kamuya açılmasının ardından 27 Mayıs 26 Haziran tarihleri arasında Pilevneli Galeri’de sergileniyor.

 

Aileler, çocukluklar, kadınlar, erkekler, eşcinseller, tiyatro grupları, müzisyenler ve daha pek çok  farklı meslek, sınıf, yaş ve cinsiyetten insana ait tamamı siyah beyaz fotoğraflardan oluşan sergi daha çok o dönemin orta ve alt sınıf insanlarının fotoğraflarından oluşuyor. Fotoğraf arşivinde dikkat çeken bir şey ise Maryam Şahinyan’ın binlerce fotoğraf çekimi yapmasına rağmen kendisine ait sayılı fotoğrafının bulunması olmuştur. 1937 – 1985 yılları arasında farklı sosyal ve kültürel yapıdaki insanların durumunu ortaya koyan fotoğraflara ev sahipliği yapmış  Foto Galatasaray fotoğraf stüdyosu aynı zamanda o dönemin fotoğraf teması eğilimlerini ve bu zaman tünelindeki kültürel değişimi de gözler önüne seriyor.

 

Sergide fotoğrafların yanı sıra Tayfun Settaş’ın serginin yaratılış sürecini anlattığı ve Maryam Şahinyan’ın fotoğraf arşivini 25 yıl boyunca deposunda muhafaza eden Aras Yayıncılığın sahibi Yetvart Tomasyan’ın video gösterimleri de yer alıyor.

 

1 Comment

  • Serginin giriş katında bulunan siyah bir perdeyi aralayarak girilen odanın 3 tarafının binlerce fotoğrafla dolu olması beni tarihte uzun yolculuklara çıkarttı.
    O kadar çok farklı fotoğraflar vardı ki.. genç-yaşlı insanlar, eski kıyafetler, objeler, duygular, yaşanmışlıklar…
    Fotoğraflara baktıkça farklı duygulara kapılıyor insan, kiminde gülebilir, kiminde üzülebilir, kimini bir yakınınıza benzetebilirsiniz.
    Benim için çok farklı bir deneyim oldu.
    Anlatım için teşekkürler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir